Home

  Kinderen   Leven in Tamale   Vragen   Tradities   Scholen  

Leven in Tamale: Waar denk jij aan als ik zeg "Markt".

 Meer leven in Tamale
Kies hier onder het onderwerp waar je meer van wilt weten.
 • Als ik aan vuur denk
 • Als ik aan water denk
 • Als ik aan afval denk
 • Als ik aan markt denk
 
Karren en zakken
 

Sahada, 11 jaar
Klas 4 (groep 6) Primary School


Als ik denk aan de markt dan denk ik aan mijn moeder die daar elke week heengaat om zakken snoep en koekjes te kopen. Mijn moeder verkoopt namelijk snoep en koekjes op een school waar de kinderen in de pauzes wat van haar kunnen kopen. Ik ga zelf ook altijd naar de markt. Ik hoef niets te verkopen en loop alleen maar rond en kijk naar al die mensen en alles wat er te koop is. Prachtig vind ik dat! Sommige vriendinnen van me gaan na schooltijd wél naar de markt toe om spullen voor hun moeder te verkopen. Ik kom ze daar soms tegen!

Als mijn moeder zelf niet naar de markt kan dan geeft ze me geld en mag ik het snoep en de koekjes gaan kopen. Dat vind ik hartstikke leuk! Een keer gaf ze me ook 2 Ghana cedis mee en mocht ik slippers kopen. Kijk maar, deze blauwe!

Meestal neemt mijn moeder mijn broertjes en zusjes mee naar de markt maar soms als er bijvoorbeeld iemand ziek is dan moet ik thuisblijven om op ze te passen. Dat vind ik niet zo leuk! Maar als ze thuis komt mogen we altijd een snoepje en dat vind ik wel weer leuk!

 
Een bedelaar ...
 
Kokosnoot
 
Poeha
 

Fatima, 14 jaar
Gestopt met school in klas 4 (groep 6)

Elke dag is het voor mij eigenlijk markt, want elke dag ga ik op stap om allerlei crèmes en bodylotions te verkopen. Ik draag die in een grote schaal op mijn hoofd. Nu het droog seizoen is verkoop ik ongeveer vier of vijf potjes per dag omdat iedereen dat in deze droge tijd wel nodig heeft. Ik ga elke dag tussen 6 en 7 uur ’s morgens de deur uit en ben ’s avonds om 7 uur klaar. Tussen de middag ga ik wel naar huis toe om te eten. Ik loop elke dag heel ver en telkens ga ik naar een andere wijk.

Als het de dag van de ‘grote’ markt is dan ga ik daar naartoe om nieuwe potjes crème te kopen. Een keer gaf mijn moeder me geld mee en toen ben ik 5 Gh.c verloren. Ze zei toen dat ze me een pak slaag zou geven, maar dat heeft ze gelukkig niet gedaan!
Meestal ben ik alleen op stap met mijn spullen, Maar als Ayisha’s school uit is gaat ze meestal met me mee. Zij is mijn vriendin, ik zat bij haar op school…

Ik vind het heel jammer dat ik niet meer naar school ga en het is mijn liefste wens dat ik op een dag er toch weer heen kan gaan!

 
Salim met watermeloen
 
Schapen
 
De moskee
 
 
 

Ayara wordt er een beetje misselijk van… Ze wordt heen en weer geschud, op en neer gehupst en ze kan maar moeilijk haar evenwicht houden op de grote zak met bonen waar ze op zit. Ze kijkt om zich heen en ziet dat de andere vrouwen en kinderen er ook moeite mee hebben om goed te blijven zitten. Het is wel lekker koel zo met de wind die door de open bak van het vrachtwagentje waait maar Ayara zal blij zijn als ze er waren!
Ayara is op weg naar de markt in Tamale. Om de zes dagen wordt die in de grote stad gehouden en omdat ze zelf in een klein dorpje op ongeveer twee uur rijden van de stad woont, vindt ze het altijd een hele belevenis. Ze vindt het ook niet erg dat ze dan heel vroeg op moet staan en hard mee moet helpen om alles klaar te zetten en in te pakken voor de markt.
Ayara’s tante zet haar kleine baby bij Ayara op schoot en stopt haar borst terug in haar jurk… “nog éven kleine meid, dan zijn we er!” zegt Ayara zachtjes tegen haar en ze lacht als het meisje probeert haar wapperende hoofddoek te grijpen…
Het verkeer wordt drukker, dorpjes gaan over in buitenwijken, akkers verdwijnen… de stad komt in zicht!  Er rijden afgeladen taxi’s, busjes en bakbrommers naar de markt en Ayara kijkt zoals altijd haar ogen uit. Vrouwen met grote schalen vol met handel op hun hoofd, mannen op de fiets met hun korven waar kippen en parelhoenders in zitten. Kinderen die helpen sjouwen, geiten en schapen achterop de bagagedragers van fietsen gebonden… Die drukte is zo anders dan de stilte van haar eigen dorp! Eigenlijk zou ze best in Tamale willen wonen… Dan zou ze misschien naar school kunnen want dát is wat Ayara het liefste wil! Maar helaas is er in hun afgelegen dorp geen school en helpt ze de hele dag haar tante en haar moeder met allerlei klusjes en werkt ze mee op het land.
Gelukkig is het droog vandaag en schijnt de zon! Gisteren waren er weer zware buien en de gaten in de weg zitten nog vol met modderwater. Als de vrachtwagen stilstaat op de markt geeft Ayara de baby terug aan haar tante, klimt vliegensvlug tussen de spijlen van de laadbak door en springt op de grond waarbij ze meteen uitglijdt en kwaad de natte rode klei van haar jurk probeert te vegen, wat het er alleen maar erger op maakt… Lang kan ze er niet bij stil blijven staan, want haar tante houdt de baby door de tralies vast en geeft de kleine meid aan haar terwijl tante zelf meehelpt om de zware zakken met rijst en bonen uit de vrachtwagen te sjorren. Ze legt ze op een handkar, geeft de jongen die hem trekken zal wat muntgeld en tussen alle bedrijvigheid door knoopt ze het kleine meisje snel met een doek op haar rug en met elkaar lopen ze naar de plek waar mais, bonen en rijst wordt verkocht.

 
Lol op de mark   Lepels, door haar vader zelf gemaakt.

Ayara helpt haar tante zo goed als ze kan door de bonen, rijst en mais in grote schalen te doen en ze hoopt dat haar tante vandaag veel verkoopt!
“Tante, hebt u de stukken plastic zeil wel meegenomen die ik moet proberen te verkopen voor mijn moeder?” Haar tante rolt met haar ogen en kijkt haar lachend aan… “Je zít erop!” Ayara springt op en kijkt in de grote graanzak waar ze net op neergeploft is en haalt de stapel eruit. Ze legt het handig op haar hoofd maar ze beginnen te glijden en ze kan ze nog net tegenhouden! Ze rukt haar hoofddoek van haar hoofd en maakt van de stapel een mooi pakketje met haar groene sjaal en plaatst de stapel op haar zwarte krullen. Ze slaat één zeiltje over haar schouders en vraagt of ze al weg kan… “Toe maar”, zegt haar tante, “Ik red me nu wel!” “Ik wacht bij de moskee op Mariama, dan gaan we samen de markt over!” “Prima, doe haar de groeten!”, zegt tante. “Nawuni lárregè”, roept haar tante haar nog na, wat betekent: ‘Moge God je geld geven!’

Mariama is Ayara’s nicht en beste vriendin! Ze zien elkaar alleen op de marktdagen en vertellen elkaar dan alles wat die week ervoor gebeurd is. Maar het duurt nog wel even voordat Mariama vrij is van school. Ayara heeft geen horloge maar weet wel dat als ze de oproep voor het middaggebed hoort, het ongeveer 1 uur is en Mariama altijd rond die tijd hijgend van het rennen bij de moskee verschijnt en ze de hele middag voor zichzelf hebben.
Ayara slentert over de markt en kijkt met grote ogen rond wat er allemaal om haar heen gebeurd. De kleuren, de geuren, de geluiden… alles neemt ze in zich op. “Ga aan de kant meid!” wordt er hard tegen haar geroepen en een kruiwagen volgeladen met yams schuurt langs haar benen terwijl de man die erachter loopt haar boos aankijkt... Ayara schuifelt verder, ineengeklemd tussen duizenden mensen die op de markt zijn om hun spullen te kopen of te verkopen. Ze wou dat ze wat geld had, dan zou ze een paar nieuwe teenslippers voor zichzelf kunnen kopen, of wat stukjes kokosnoot om mee te nemen naar huis voor haar broertjes en zusjes,  of wat aan die bedelaar geven die er zo zielig uitziet…  Haar vader zou dolblij zijn met een nieuwe spons, voor tante een grote soeplepel en voor Oma… ja, voor Oma zou ze een lamp kopen die op batterijen werkt!

Bij de tweedehands kleren blijft ze een poos in gedachten staan. Niet alleen omdat ze er wel tussen zou willen graaien en iets moois uit zou willen zoeken, maar de jongen op de talkingdrum heeft haar betoverd met zijn spel en ademloos staart ze hem aan en luistert naar het verhaal dat de talkingdrum lijkt te vertellen… Plotseling klinkt er dwars door de talkingdrum het “Allah Akbar…”, de oproep voor het gebed. Ze gooit verschrikt haar beide armen over de stapel plastic kleden op haar hoofd en begint te rennen, wat niet meevalt als overal spullen liggen uitgestald en zoveel mensen op de been zijn. Ze zigzagt zoveel mogelijk om alles heen en gilt “SORRY!” als ze keihard tegen zwabbers aanloopt die een jongen wil verkopen… Ze botst tegen een tafel aan waar tomaten in keurige hoopjes opgestapeld liggen en ze houdt even haar pas in om de nijdige mevrouw die erachter staat te helpen ze weer mooi op te stapelen, maar dan zet ze weer stevig de pas erin! Eindelijk ziet ze de moskee en een ongeduldige Mariama die daar zo te zien al even staat te wachten… “Waar bleef je nou?!” roept Mariama boos en  ze frunnikt ongedurig aan haar groene schooluniform dat ze nog aanheeft, maar haar ogen lachen en ze geeft Ayara een ‘High Five’.  “Wat duurden die zes dagen lang deze keer!” ratelt Mariama verder… “Ik heb je veel te vertellen… Kom op!” Mariama legt de lappen stof die ze voor haar moeder moet verkopen op haar hoofd, trekt Ayara aan haar hand mee en ze lopen kriskras over de markt. Mariama heeft 1 Ghana cedi van haar moeder gekregen en trakteert Ayara op ‘Poeha’, dat is zelfgemaakte Afrikaanse cola en sleurt haar mee naar een rustig plekje bij de schapen waar ze even rustig kunnen praten. Mariama legt de lappen stof naast zich neer waarna Ayara haar lappen plastic er bovenop plant… “Vertel op Mariama…!” zegt Ayara ongeduldig…
“Weet je nog dat ik je vorige week vertelde dat mijn broer en zus gaan studeren in de hoofdstad Accra? Nou, ik zei tegen mijn moeder dat ik me dan wel heel alleen zou voelen en al het werk in huis in m’n eentje moet doen naast mijn huiswerk en het verkopen van de lappen stof op de markt… Mama begreep dat en weet je wat ze toen zei? Of ik het leuk zou vinden als jij bij ons kwam wonen! Stel je voor Ayara… Dan kunnen we samen naar school!” Ayara kijkt Mariama stomverbaasd aan… “Meen je dat nou of maak je een grapje?” “Echt waar, ze zei het echt! Je weet dat onze moeders zussen zijn en het is heel gewoon dat je voor elkaars kinderen zorgt!” Ayara denkt aan haar moeder, aan haar broertjes en zusjes, aan haar dorp… Zou ze ze erg gaan missen? Natuurlijk zou ze dat, maar ze zou in de vakanties naar huis kunnen, haar moeder dan heel hard meehelpen, op haar broertjes en zusjes passen en met ze spelen en ze zou gewoon elke marktdag ná schooltijd spullen voor haar moeder kunnen blijven verkopen en het geld aan haar tante meegeven… Wauw!!! Ayara begint helemaal te stralen!
 

 
Araba met meloenen   Hakim met zwabbers

De middag vliegt voorbij terwijl de beide meisjes plannen maken, de slappe krijgen van de zenuwen en Ayara zich druk maakt over huiswerk wat ze nog nooit gehad heeft en hoe dat dan werkt… en hoe moet ze het aan haar moeder vragen?

Ze vergeten even helemaal waarom ze eigenlijk op de markt zijn en de uren vliegen voorbij totdat ze om zich heen de mensen horen mopperen en angstvallig de lucht in zien kijken… “Mariama!” roept Ayara verschrikt. “Er komt weer regen opzetten! Kijk eens wat een donkere wolken! Ik moet naar mijn tante… o jee! En ik heb nog helemaal niets verkocht!” In paniek staat ze op en gooit het zeildoek op haar hoofd… “Mariama, ik moet gaan! Over zes dagen zien we elkaar weer… Ik weet niet hoe, maar ik zal proberen het er met mijn moeder over te hebben… O, ik hoop zó dat ze het goedvindt! Je hoort het de volgende keer! Om één uur mij de moskee oké?!”
Ayara wacht het antwoord niet eens af en loopt snel tussen de druk inpakkende mensen door op weg naar haar tante. Wat zou haar moeder teleurgesteld zijn dat ze niets heeft kunnen verkopen en dus ook geen geld krijgt vanavond! Ayara voelt zich schuldig, maar het was ook zo’n verwarrende dag vandaag! “Hé, meisje! Het gaat gieten! Ik heb een zeiltje nodig! Wat kost het?” Ayara noemt snel de prijs, onderhandelt er even over waarna ze de mevrouw een lap plastic overhandigt en gauw weer verder loopt. “Hé plasticzeildoekverkoopster,  kom eens gauw ik heb wat nodig om mijn handel af te dekken!” en weer verkoopt ze een lap… “Hé jij daar… Kom gauw! Dit mag beslist niet nat worden…!” En zo gaat het door totdat ze alles verkocht heeft op één lap na die ze stralend over zich heen drapeert als de eerste druppels beginnen te vallen. Is het toch nog gelukt! Eindelijk is ze terug op de mais, rijst en bonen afdeling waar haar tante druk in de weer is om alles in te pakken. “Waar bleef je nou?!” hoort ze boos voor de tweede keer vandaag en vervolgens kijkt haar tante haar achterdochtig aan…  “Waar is het zeildoek? Heb je het allemaal verkocht of ben je het verloren?!”
Ayara doet haar hand open en laat trots het geld zien wat ze voor haar moeder heeft verdiend en haar tante begint te grijnzen… “Ayara, Ayara… Ik wist het wel! Je bent een slimme meid! Kom, help me gauw, dan gaan we snel terug naar huis!

Even later worden ze weer heen en weer geschud in de laadbak terwijl het bijna donker is. Met z’n drietjes zitten ze dicht tegen elkaar aangedrukt onder het overgebleven dekzeiltje waar de regen op neer klettert.  Opeens fluistert haar tante tegen Ayara: “Jij móet gewoon naar school! Iemand die zo slim is om al zijn handel in één dag te verkopen heeft meer in haar mars dan schoonmaken, waterhalen, op de kleintjes passen en op het land werken… Ik zal het er eens met je moeder over hebben… Misschien zou je bij tante Samata in Tamale kunnen wonen, dan kun je samen met Mariama naar school! Tanta Samata is immers onze zus! Lijkt je dat niet wat? Hoor je me wel Ayara?” Maar Ayara hoort niets… ze is in slaap gevallen met de baby op haar schoot en met een glimlach om haar lippen ligt ze achterovergeleund te dromen over een nieuw groen schooluniform, rekensommetjes en klasgenootjes…
 

   
Met de kippenmand naar de markt.   De groenteafdeling; alles is vers.   Ayara en Mariama
 

Als het markt is in Tamale ga ik daar altijd na schooltijd water verkopen. Mijn moeder heeft thuis grote zakken in de koelkast waar 30 zakjes water in zitten en ik verkoop altijd 3 grote zakken op een marktdag. Ik neem één zak per keer mee op mijn hoofd en dat is best heel zwaar! Ik ben altijd blij als ik wat verkoop! Niet alleen omdat ik dan weer geld voor mijn moeder heb maar ook omdat het gewicht op mijn hoofd dan steeds een beetje minder wordt! Van elke 30 zakjes die ik verkoop mag ik er van mijn moeder 2 zelf opdrinken. Als alles verkocht is loop ik weer naar huis -wat best ver is- en begint het allemaal weer opnieuw. Ik hou het geld altijd gewoon in mijn hand. Eén keer ben ik geld kwijtgeraakt wat natuurlijk niet zo leuk was en mijn moeder zei dat ik er voortaan heel goed op moest letten!

Sommige mensen proberen het gratis te krijgen… Zo was er eens een vrouw die een zakje water wilde kopen en ik gaf het haar. Ze zei dat ik maar even verder moest lopen, dan weer terug moest

 
Als ik aan de markt denk ...

Ibrahim, 13 jaar
Klas 5 (groep 7) Primary School
 
 
 Eén keer ben ik geld kwijtgeraakt ...
 

komen en dan zou ze me betalen, maar toen ik terugkwam was ze weg… Balen!

Ik kom vaak klasgenootjes tegen op de markt, maar die zijn niet zoals ik verkopers. Sommigen van mijn vrienden wel, die handelen in bananen en sinaasappels.

Er valt altijd wel wat te beleven op een marktdag! Ik zag een keer onderweg naar de markt een ongeluk tussen twee brommers… De man die de schuld hiervan kreeg rende hard weg en ze hebben de brommer toen naar het politiebureau gebracht! Ook zag ik een keer twee vrouwen op de markt die met elkaar praatten en vreselijk veel lol hadden. Ik weet niet waarom, maar ze waren zo vrolijk dat ik zomaar keihard begon mee te lachen!

Toch zou ik dit werk niet altijd willen doen hoor! Als ik later groot ben dan wil ik dokter worden. Het lijkt me heel fijn om zieke mensen weer beter te maken!

 
 

Het is hard werken, maar ook wel een gezellige drukte ...